In Havenhart draait alles om samenleven. De wijk is ontworpen als één levend systeem waarin mens, plant en dier zich allemaal thuis voelen. Joske van Breugel, landschapsarchitect bij Copijn, vertelt enthousiast over het idee achter een leefomgeving die niet alleen mooi oogt, maar leeft, ademt en groeit.
Een levend systeem
“Havenhart is geen wijk van baksteen en bestrating, maar een levend systeem”, vertelt Joske. “Tien biotopen en vier leefgebieden grijpen in elkaar als een netwerk: aan de kade, in de werftuin, op het scheepsdek en bij de silo’s. Elk onderdeel ondersteunt het andere, het water voedt de planten, de planten trekken insecten aan, de insecten lokken vogels. Zo ontstaat een leefomgeving die werkt voor mens, plant en dier.”
Biotopen, kun je daar voorbeelden van geven?
“Biotopen zijn kleine leefwerelden waarin we steeds een dier centraal hebben gesteld. Zo krijgt de merel beschutte struiken en voedselrijke beplanting. De huismus woont tussen gemengde hagen. De metselbij vindt plek in een circulaire stapelmuur van gerecycled steen. En de driehoeksmossel zuivert het water tussen drijvend groen. We bouwen letterlijk aan een buurt waarin natuur en bewoners elkaar versterken.”
De werftuin als ontmoetingsplek
In het hart van Havenhart ligt de werftuin. Een groene binnentuin waar alles samenkomt. “Hier groeien bomen en struiken met vruchten, bloeiende planten voor bijen en vlinders en er komen hagen die beschutting geven aan vogels. Water stroomt via ondiepe wadi’s langs stapelmuurtjes en schanskorven van hergebruikt steen. Kinderen spelen op de glijbaan of klauteren op de klimmuur, terwijl volwassenen elkaar ontmoeten bij de lounge-bank of de picknicktafel. We wilden een tuin die leeft en elk seizoen iets nieuws laat zien. Een plek waar mensen, dieren en planten elkaar letterlijk tegenkomen.”
Van scheepsdek naar leefdek
“Tussen de tuin en de woningen ligt het scheepsdek of, zoals we het nu noemen, het leefdek. Dit is het groene dak boven de parkeerplaatsen. Hier groeien grassen, kruiden en kleine struiken in bakken. Elke woning die grenst aan het leefdek heeft een eigen terras, maar kijkt tegelijk uit op een gezamenlijke wereld vol leven. Je woont individueel, maar maakt deel uit van iets groters. Het groen verbindt alle bewoners van Havenhart.”
Silouette: groen in de hoogte
“Bij Silouette speelt groen een subtielere rol. De appartementen op de eerste verdieping krijgen een groene omkadering met vaste planten en siergrassen die zorgen voor beschutting en privacy. Aan de zuidzijde ligt een ruim terras tussen twee trappartijen waar bewoners kunnen zitten, praten en genieten van het uitzicht over het water. Het is een plek waar je elkaar vanzelf ontmoet. Aan de andere zijde vormt een strook met bomen, struiken en bloemrijk gras een natuurlijke buffer tussen het gebouw en de rondweg. Zelfs hier, op de overgang tussen stad en landschap, maakt groen de verbinding.”
De kracht van materiaal
Ook in de details leeft het plan, legt Joske uit. “Zo zijn er stapelmuurtjes en schanskorven van gerecycled steen die niet alleen karakter geven, maar ook functie hebben. Ze bieden schuilplekken voor insecten en kleine dieren, nemen warmte op en zorgen voor een natuurlijke overgang tussen het harde en het zachte. We noemen dat ‘systeemdenken in het landschap’. Alles heeft meerdere rollen. Een muur is niet alleen mooi, hij leeft ook mee met de natuur.”
Water als verbindend element
Joske vervolgt: “Water is overal aanwezig in Havenhart. Het wordt opgevangen, geborgen en hergebruikt. Via goten, wadi’s en daktuinen stroomt regenwater langzaam naar het oppervlaktewater. Bewoners gebruiken het, planten filteren het, mosselen zuiveren het, vogels drinken eruit. Het is een zelfvoorzienend systeem dat zichzelf in balans houdt. Zo bouwen we een wijk die klaar is voor de toekomst, waarin klimaatverandering ons dwingt de leefomgeving anders vorm te geven.”
Samen zorgen voor groen
Na de oplevering blijft Copijn betrokken. Joske en haar collega’s worden de groencoach van Havenhart. “We gaan bewoners desgewenst helpen met het onderhoud van hun privédeel, kiezen samen beplanting en geven tips over snoeien en verzorgen. We willen dat mensen zich eigenaar voelen van hun leefomgeving. Alleen dan blijft het systeem gezond en sterk. Havenhart groeit straks niet alleen in stenen en planten, maar ook in betrokkenheid. Dat maakt het echt een plek voor iedereen.”
